Her bir mehanik olary ulandy, ýöne köpüsi näçe dürli görnüşli kir ýuwujy maşynlaryň bardygyny, olaryň haýsy materiallardan ýasalandygyny we olary nähili dogry ulanmalydygyny bilmeýär. Ýyllaryň dowamynda bize kir ýuwujy maşynlar barada köp sanly soraglar gelip gowuşdy, şonuň üçin bu enjam enjamlary barada maglumat paýlaşjak tehniki makala köpden bäri garaşylýar.

Biz ýakynda “Automotive Racing Products, Inc.” (ARP) kompaniýasy bilen ýokary öndürijilikli berkidijileri ýasamagyň sungatyny beýan etdik we bu temanyň gaýkalaryny we boltlaryny doly beýan etdik. Indi köplenç adaty zat hökmünde kabul edilýän berkidiji bölegine, ýagny ýönekeý şaýba hormat goýmagyň wagty geldi.

Indiki abzaslarda biz kir ýuwujylaryň nämedigini, kir ýuwujylaryň dürli görnüşlerini, olaryň näme edýändigini, nähili ýasalýandygyny, nirede we haçan ulanylmalydygyny düşündireris - we hatda kir ýuwujylaryň ugurlydygyny ýa-da däldigini hem ara alyp maslahatlaşarys.

Umuman aýdylanda, şaýba diňe ortasynda deşigi bolan disk şekilli, wafer ýaly plastinkadyr. Dizaýny ýönekeý ýaly bolup görünse-de, şaýbalar aslynda çylşyrymly iş alyp barýar. Olar köplenç bolt ýa-da gapakly wint ýaly dişli berkidijiň ýüküni paýlamak üçin ulanylýar.

Olar şeýle hem aralyk hökmünde ulanylyp bilner — käbir ýagdaýlarda — aşynma üçin örtük, gulplaýjy enjam bolup biler ýa-da hatda rezin şaýba ýaly titremeleri azaltmak üçin hem ulanylyp bilner. Esasy şaýbanyň dizaýny şaýbanyň içki diametrinden iki esse uly bolan daşky diametrine eýedir.

Adatça metaldan ýasalýan şaýbalar, ulanylyşyna baglylykda, plastikden ýa-da rezinden hem ýasalyp bilner. Enjamlarda ýokary hilli boltly birleşmeler, birleşmeleriň ýüzleriniň çökmeginiň öňüni almak üçin berkiden polat şaýbalary talap edýär. Bu Brinelling diýlip atlandyrylýar. Bu kiçi çöküşler ahyrsoňy berkidijide öňünden ýüküň ýitmegine, gygyrdama ýa-da artykmaç titreme getirip biler. Bu ýagdaý dowam edende, bu hereketler köplenç ýarylma ýa-da gabyklanma hökmünde kesgitlenýän başga aşynmalara öwrülip biler.

Şeýle hem, şaýbalar galwaniki poslamanyň öňüni almaga kömek edýär, bu ýagdaý käbir metallar biri-biri bilen degende ýüze çykýar. Bir metal anod, beýlekisi bolsa katod hökmünde hereket edýär. Bu prosesi başyndan haýallaşdyrmak ýa-da öňüni almak üçin bolt ýa-da gaýka bilen birikdirilýän metalyň arasynda şaýba ulanylýar.

Şaýbalar berkidilýän bölek boýunça basyşy deň paýlamakdan we böleklere zyýan ýetmeginiň ähtimallygyny azaltmakdan başga-da, gaýka ýa-da bolt üçin tekiz ýüz üpjün edýär. Bu bolsa, deň bolmadyk berkidiji ýüz bilen deňeşdirilende, berkidilen birleşmäniň boşalmagynyň ähtimallygyny azaldýar.

Möhürlemek, elektrik topraklama nokadyny döretmek, berkidijini deňleşdirmek, berkidijini berk saklamak, izolýasiýa etmek ýa-da birleşige ok boýunça basyş bermek üçin niýetlenen ýörite şaýbalar bar. Bu ýörite şaýbalar barada aşakdaky tekstde gysgaça gürrüň ederis.

Şeýle hem, şaýbalary berkidilýän birleşmäniň bir bölegi hökmünde nädogry ulanmagyň birnäçe usulyny gördük. Kölege agaçlary bilen işleýän mehanikler birleşdirýän bölegi üçin diametri gaty kiçi bolan boltlary ýa-da gaýkalary ulanan köp mysallar boldy. Bu ýagdaýlarda, şaýbanyň içki diametri bolta laýyk gelýär, ýöne boltyň kellesiniň ýa-da gaýkanyň birleşdirilýän bölegiň deşiginden geçmegine ýol bermeýär. Bu kynçylyk döredýär we ýaryş awtoulagynda hiç haçan synanyşmaly däl.

Has köp halatlarda, mehanikler gaty uzyn, ýöne ýeterlik ýüpleri bolmadyk bolty ulanýarlar, bu bolsa birleşmäniň berklenmegine mümkinçilik bermeýär. Gaýka berklenýänçä, birnäçe şaýbany aralyk hökmünde şaýbanyň üstüne goýmakdan hem gaça durmaly. Boltyň dogry uzynlygyny saýlaň. Şaýbalary nädogry ulanmak zaýalanmaga ýa-da şikeslenmäge sebäp bolup biler.

Umuman aýdanyňda, häzirki wagtda dünýäde birnäçe görnüşli ýuwujy maşynlar öndürilýär. Käbirleri agaç birleşmelerinde ulanmak üçin ýörite öndürilýär, käbirleri bolsa santehnika maksatlary üçin niýetlenendir. Awtomobil zerurlyklaryna gelende, ARP-niň ylmy-barlag we işläp çykarmak boýunça hünärmeni Jeý Kumbs awtoulag tehniki hyzmatynda diňe bäş görnüşli ýuwujy maşynyň ulanylýandygyny aýdýar. Sada ýuwujy maşyn (ýa-da tekiz ýuwujy maşyn), ganat ýuwujy maşyn, bölünen ýuwujy maşyn (ýa-da gulply ýuwujy maşyn), ýyldyz ýuwujy maşyn we goýujy ýuwujy maşyn bar.

Gyzykly tarapy, ARP-iň ägirt uly berkidiji tekliplerinde bölünen şaýbany tapyp bilmersiňiz. “Olar, esasan, pes ýük şertlerinde kiçi diametrli berkidijiler bilen peýdalydyr” diýip, Kumbs düşündirdi. ARP, esasan, ýokary ýük şertlerinde işleýän ýokary öndürijilikli ýaryş berkidijilerine ünsi jemleýär. Bu görnüşli şaýbalaryň belli maksatlara hyzmat edýän görnüşleri bar, mysal üçin, aşagynda dişli çukurlary bolan ýönekeý şaýba.

Ýassy şaýba boltyň (ýa-da gaýkanyň) başy bilen berkidilýän zadyň arasyndaky iň gowy araçydyr. Onuň esasy maksady birleşdiriji ýüzüň zeperlenmeginiň öňüni almak üçin berkidilen berkidijiniň ýüküni paýlamakdyr. “Bu, esasanam, alýumin bölekleri bilen möhümdir” diýip, Kumbs aýdýar.

Amerikan Milli Standartlar Instituty (ANSI) umumy ulanylyş üçin birnäçe standartlary hödürledi, iki görnüşi talap edýän ýönekeý şaýbalar. A görnüşi, takyklygyň möhüm bolmadyk giň çydamlylygy bolan şaýba hökmünde kesgitlenýär. B görnüşi, daşky diametrleri degişli bolt ölçeglerine (içki diametri) görä dar, adaty ýa-da giň diýlip kategoriýalaşdyrylýan has berk çydamlylygy bolan tekiz şaýbadyr.

Öň belläp geçişimiz ýaly, kir ýuwujylar bir guramanyň ýönekeý düşündirişinden has çylşyrymly. Aslynda, olaryň birnäçesi bar. Awtomobil Inženerleri Jemgyýeti (SAE) ýönekeý kir ýuwujylary material galyňlygyna görä kategoriýalara bölýär, olaryň içki we daşky diametrleri Birleşen Ştatlaryň Standartlary (USS) guramasynyň tekiz kir ýuwujylary kesgitleýşi ýaly has kiçi.

USS standartlary dýuým esasly ýuwujylaryň standartlarydyr. Bu gurama ýuwujynyň içki we daşky diametrini gödek ýa-da has uly bolt ýüplerini ýerleşdirmek üçin häsiýetlendirýär. USS ýuwujylary köplenç awtoulag ulanylyşynda ulanylýar. Üç guramanyň ýönekeý ýuwujylar üçin üç dürli standarty kesgitlemegi bilen, ýuwujylaryň ýönekeý görnüşiniň islendik adamyň ynanmagyna sebäp boljak derejede çylşyrymlydygy aýdyňdyr.

ARP-den Kumbsyň aýtmagyna görä, “Ýuwujy maşynyň öz ölçegi we hili üns bermäge mynasypdyr. Ýüki dogry paýlamak üçin onuň galyňlygy we ölçegi ýeterlik bolmaly”. Kumbs şeýle hem sözüni dowam etdirýär: “Ýuwujy maşynyň parallel topraga birikdirilmegi we ýokary moment ýükleri bolan möhüm ulanyşlar üçin düýbünden tekiz bolmagy hem örän möhümdir. Başga bir zat deň däl öňünden ýüklenmäge sebäp bolup biler”.

Bularyň daşky diametri merkezi deşigine proporsional derejede has uly bolan şaýbalardyr. Şeýle hem, ol gysyş güýjüni paýlamak üçin niýetlenendir, ýöne ululygy sebäpli ýük has uly meýdana ýaýradylýar. Köp ýyllaryň dowamynda bu şaýbalar awtoulaglara ganatlary berkitmek üçin ulanylypdyr, şonuň üçin hem şeýle atlandyrylypdyr. Gapdal şaýbalarynyň daşky diametri has uly bolup biler, ýöne adatça inçe ölçegli materialdan ýasalýar.

Bölünen şaýbalaryň ok boýunça çeýeligi bar we olar titreme sebäpli boşalmagyň öňüni almak üçin ulanylýar. Surat www.amazon.com sahypasyndan alyndy.

Bölünen şaýbalar, şeýle hem ýazly ýa-da gulply şaýbalar diýlip atlandyrylýar, ok boýunça çeýelige eýedir. Bular titreme sebäpli boşalmagyň öňüni almak üçin ulanylýar. Bölünen şaýbalaryň esasy düşünjesi ýönekeý: ol berkidilýän zada we boltyň ýa-da gaýkanyň kellesine basyş etmek üçin ýaz ýaly hereket edýär.

ARP bu şaýbalary öndürmeýär, sebäbi hereketlendirijide, hereketlendirijide, şasside we asma ulgamynda esasy rol oýnaýan berkidijileriň köpüsi degişli gysgyç güýjüni ulanyp, belli bir moment kesgitlemesine laýyklykda berkidilýär. Gural ulanmazdan berkidijiniň gowşamagynyň mümkinçiligi örän az ýa-da hiç hili ýok.

Inženerleriň köpüsi ýazly şaýbanyň — has ýokary tehniki şertlere laýyklykda hereketlendirilende — belli bir derejede uzaljakdygy bilen ylalaşýarlar. Şeýle bolanda, bölünen şaýba dartgynlylygyny ýitirer we hatda berkidilen birleşmäniň takyk öňünden ýüklenmegine päsgel berip biler.

Ýyldyz şekilli şaýbalaryň berkidijiniň boşalmagynyň öňüni almak üçin substratyň ýüzüne degmek üçin radial taýdan içine ýa-da daşary uzalýan dişleri bar. Surat www.amazon.com sahypasyndan alyndy.

“Ýyldyz” görnüşli şaýbalar bölünen şaýba bilen diýen ýaly bir maksat üçin hyzmat edýär. Olar berkidijiniň boşalmagynyň öňüni almak üçin niýetlenendir. Bular bölegiň ýüzüne dişlemek üçin radial (içki ýa-da daşary) uzalýan dişli şaýbalardyr. Dizaýny boýunça, olar berkidijiniň boşalmagynyň öňüni almak üçin bolt kellesine/gaýkasyna we substrata “çukur” bolmaly. “Ýyldyz” görnüşli şaýbalar adatça elektrik bölekleri bilen baglanyşykly kiçi boltlar we wintler bilen ulanylýar.

Aýlanmagyň öňüni almak we şonuň üçin öňünden ýüklemegiň takyklygyna täsir etmek ARP-ni aşaky tarapynda dişli ýörite şaýbalary öndürmäge iterdi. Maksat, olaryň berkidilýän zady berk tutup, durnukly platforma üpjün etmegidir.

ARP tarapyndan öndürilen başga bir ýörite ýuwujy maşyn, goýujy görnüşli ýuwujy maşyndyr. Olar deşikleriň ýokarky bölegini goramak üçin niýetlenendir, bu bolsa deşikleriň deşilmeginiň ýa-da deşigiň ýokarky böleginiň ýykylmagynyň öňüni alýar. Umumy ulanylyşlara silindr kelleleri, şassi bölekleri we ýuwujy maşyny talap edýän beýleki ýokary derejede aşynýan ýerler girýär.

Ýaglamanyň öňünden takyk ýüklemekde möhüm rol oýnaýandygyny bellemek möhümdir. Berkidijiniň dişlerine ýaglama sürtmekden başga-da, bolt kellesiniň (ýa-da gaýkanyň) aşagyna ýa-da şaýbanyň ýokarsyna az mukdarda ýaglamak maslahat berilýär. Şaýbanyň aşagyny hiç haçan ýaglamaň (gurnama görkezmelerinde başgaça görkezilmedik bolsa), sebäbi onuň aýlanmagyny islemeýärsiňiz.

Kir ýuwujy maşynyň dogry ulanylyşyna we ýaglanmagyna üns bermek ähli ýaryş toparlarynyň üns bermegine mynasypdyr.

Chevy Hardcore-dan söýýän mazmunyňyz bilen öz şahsy habarlar býulleteniňizi dörediň, göni poçta gutuňyza, düýbünden MUGT!

Biz size her hepde iň gyzykly Chevy Hardcore makalalaryny, habarlary, awtoulag aýratynlyklaryny we wideolaryny ibereris.

Power Automedia Network-den eksklýuziw täzelenmelerden başga hiç zat üçin e-poçta salgyňyzy ulanmajakdygymyza söz berýäris.