24-nji oktýabrda Gümrük Baş müdirligi şu ýylyň ilkinji üç çärýeginde Hytaýyň haryt importynyň we eksportynyň jemi 31,11 trillion ýuan bolandygyny we geçen ýyl bilen deňeşdirilende 9,9% ýokarlanandygyny görkezýän maglumatlary çap etdi.
Umumy söwdanyň import we eksport paýy artdy

Gümrük maglumatlaryna görä, Hytaýyň ilkinji üç çärýekde umumy import we eksport bahasy 31,11 trillion ýuana deň bolup, geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 9,9% ýokarlandy. Olaryň arasynda eksport 17,67 trillion ýuana deň bolup, geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 13,8% ýokarlandy; import 13,44 trillion ýuana ýetdi, geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 5,2% ýokarlandy; söwda balansynyň artykmaçlygy 4,23 trillion ýuana deň bolup, 53,7% ýokarlandy.
ABŞ dollarynda ölçelende, Hytaýyň ilkinji üç çärýekde umumy import we eksport bahasy 4,75 trillion ABŞ dollaryna deň bolup, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 8,7% ýokarlandy. Olaryň arasynda eksport 2,7 trillion ABŞ dollaryna ýetdi, bu geçen ýyl bilen deňeşdirilende 12,5% ýokarlandy; import 2,05 trillion ABŞ dollaryna ýetdi, bu geçen ýyl bilen deňeşdirilende 4,1% ýokarlandy; Söwda balansynyň artykmaçlygy 645,15 milliard ABŞ dollaryna deň bolup, 51,6% ýokarlandy.
Sentýabr aýynda Hytaýyň umumy import we eksport bahasy 3,81 trillion ýuana deň bolup, geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 8,3% ýokarlandy. Olaryň arasynda eksport 2,19 trillion ýuana ýetdi, bu geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 10,7% ýokarlandy; import 1,62 trillion ýuana ýetdi, bu geçen ýylyň degişli döwrüne garanda 5,2% ýokarlandy; söwda balansynyň artykmaçlygy 573,57 milliard ýuana deň bolup, 29,9% ýokarlandy.
ABŞ dollarynda ölçelende, Hytaýyň sentýabr aýyndaky umumy import we eksport bahasy 560,77 milliard ABŞ dollaryna deň bolup, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 3,4% ýokarlandy. Olaryň arasynda eksport 322,76 milliard ABŞ dollaryna ýetdi we geçen ýyl bilen deňeşdirilende 5,7% ösüş gazandy; import 238,01 milliard ABŞ dollaryna ýetdi we geçen ýyl bilen deňeşdirilende 0,3% ýokarlandy; söwda balansynyň artykmaçlygy 84,75 milliard ABŞ dollaryna deň bolup, 24,5% ýokarlandy.
Ilkinji üç çärýekde umumy söwdanyň importy we eksporty iki sanly ösüşe eýe boldy we paýy artdy. Statistika maglumatlaryna görä, ilkinji üç çärýekde Hytaýyň umumy söwda importy we eksporty 19,92 trillion ýuana deň bolup, 13,7% ösüşe eýe boldy, bu bolsa Hytaýyň umumy daşary söwdasynyň 64% -ini düzýär, bu bolsa geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 2,1 göterim ýokarydyr. Olaryň arasynda eksport 11,3 trillion ýuana ýetdi, bu 19,3% ösüş; import 8,62 trillion ýuana ýetdi, bu bolsa 7,1% ösüş.
Şol döwürde gaýtadan işleýän söwdanyň importy we eksporty 6,27 trillion ýuana ýetdi, bu 3,4% ösüş bilen 20,2% deň boldy. Olaryň arasynda eksport 3,99 trillion ýuana deň bolup, 5,4% ýokarlandy; import 2,28 trillion ýuana deň bolup, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende düýpli üýtgewsiz galdy. Mundan başga-da, Hytaýyň kepillik logistikasy görnüşinde importy we eksporty 9,2% ýokarlanyp, 3,83 trillion ýuana ýetdi. Olaryň arasynda eksport 1,46 trillion ýuana deň bolup, 13,6% ýokarlandy; import 2,37 trillion ýuana deň bolup, 6,7% ýokarlandy.
Mehaniki we elektrik önümleriniň, şeýle hem zähmet köp talap edýän önümleriň eksporty artdy. Statistika maglumatlaryna görä, ilkinji üç çärýekde Hytaý 10,04 trillion ýuanlyk mehaniki we elektrik önümleriniň eksportyny amala aşyrdy, bu bolsa 10% ösüş bilen umumy eksportyň 56,8% -ni düzýär. Olaryň arasynda awtomatiki maglumat işläp bejeriş enjamlary we onuň bölekleri we bölekleri jemi 1,18 trillion ýuan bolup, 1,9% ösüş bilen; mobil telefonlaryň jemi 672,25 milliard ýuan bolup, 7,8% ösüş bilen; awtoulaglaryň jemi 259,84 milliard ýuan bolup, 67,1% ösüş bilen. Şol döwürde zähmet köp talap edýän önümleriň eksporty 3,19 trillion ýuana ýetdi, bu bolsa 12,7% ösüş bilen 18% ösüş bilen.
Daşary söwda gurluşyny yzygiderli optimizirlemek
Maglumatlar ilkinji üç çärýekde Hytaýyň ASEAN-a, ÝB-ne, ABŞ-a we beýleki esasy söwda hyzmatdaşlaryna importynyň we eksportynyň artandygyny görkezýär.
ASEAN Hytaýyň iň uly söwda hyzmatdaşydyr. Hytaý bilen ASEAN-yň arasyndaky umumy söwda möçberi 4,7 trillion ýuana deň bolup, 15,2% artdy, bu bolsa Hytaýyň umumy daşary söwda möçberiniň 15,1% -ini düzýär. Olaryň arasynda ASEAN-a eksport 2,73 trillion ýuana deň bolup, 22% artdy; ASEAN-dan import 1,97 trillion ýuana deň bolup, 6,9% artdy; ASEAN bilen söwda artykmaçlygy 753,6 milliard ýuana deň bolup, 93,4% artdy.
ÝB Hytaýyň ikinji uly söwda hyzmatdaşydyr. Hytaý bilen ÝB-niň arasyndaky umumy söwda bahasy 4,23 trillion ýuana deň bolup, 9% ýokarlanyp, 13,6% -i düzýär. Olaryň arasynda ÝB-ne eksport 2,81 trillion ýuana deň bolup, 18,2% ýokarlandy; ÝB-den import 1,42 trillion ýuana ýetdi, 5,4% azaldy; ÝB bilen söwda artykmaçlygy 1,39 trillion ýuana deň bolup, 58,8% ýokarlandy.
Birleşen Ştatlar Hytaýyň üçünji uly söwda hyzmatdaşydyr. Hytaý bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasyndaky umumy söwda bahasy 3,8 trillion ýuana deň bolup, 8% ýokarlanyp, 12,2% -i düzýär. Olaryň arasynda ABŞ-a eksport 2,93 trillion ýuana deň bolup, 10,1% ýokarlandy; Birleşen Ştatlardan import 865,13 milliard ýuana deň bolup, 1,3% ýokarlandy; Birleşen Ştatlar bilen söwda artykmaçlygy 2,07 trillion ýuana deň bolup, 14,2% ýokarlandy.
Günorta Koreýa Hytaýyň dördünji uly söwda hyzmatdaşydyr. Hytaý bilen Günorta Koreýanyň arasyndaky umumy söwda bahasy 1,81 trillion ýuana deň bolup, 7,1% ýokarlanyp, 5,8% -i düzýär. Olaryň arasynda Günorta Koreýa eksporty 802,83 milliard ýuana deň bolup, 16,5% ýokarlandy; Günorta Koreýadan import 1,01 trillion ýuana deň bolup, 0,6% ýokarlandy; Günorta Koreýa bilen söwda defisiti 34,2% azalyp, 206,66 milliard ýuana deň boldy.
Şol döwürde Hytaýyň “Bir guşak, bir ýol” ugrundaky ýurtlara import we eksporty 10,04 trillion ýuana deň bolup, 20,7% artdy. Olaryň arasynda eksport 5,7 trillion ýuana deň bolup, 21,2% artdy; import 4,34 trillion ýuana ýetdi, bu bolsa 20% artdy.
Daşary söwda gurluşynyň yzygiderli optimizirlenmegi hususy kärhanalaryň importynyň we eksportynyň çalt ösmeginde we olaryň paýynyň artmagynda hem öz beýanyny tapýar.
Gümrük statistikasyna görä, ilkinji üç çärýekde hususy kärhanalaryň importy we eksporty 15,62 trillion ýuana ýetdi, bu 14,5% ösüş bilen Hytaýyň umumy daşary söwda gymmatynyň 50,2% -ini düzýär, bu geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 2 göterim ýokarydyr. Olaryň arasynda eksport gymmaty 10,61 trillion ýuana ýetdi, bu 19,5% ösüş bilen umumy eksport gymmatynyň 60% -ini düzýär; import 5,01 trillion ýuana ýetdi, bu 5,4% ösüş bilen umumy import gymmatynyň 37,3% -ini düzýär.